तुमच्या मेंदूची कार्यक्षमता वाढवणारे ५ आश्चर्यकारक नियम

दिवसभर काम करूनही अपेक्षित परिणाम मिळत नाही, असे तुम्हाला कधी वाटले आहे का? आपण अधिक चांगले कसे शिकू शकतो, जास्त लक्ष कसे केंद्रित करू शकतो किंवा अधिक उत्पादनक्षम (productive) कसे होऊ शकतो? अनेकदा आपल्याला असे वाटते की अधिक कष्ट केल्यानेच यश मिळते. पण विज्ञान सांगते की उत्तर ‘अधिक कष्ट’ करण्यात नाही, तर ‘हुशारीने काम’ करण्यात आहे. याची गुरुकिल्ली आपल्या स्वतःच्या मेंदूला समजून घेण्यात आहे.

आपल्या मेंदूचे एक ‘युझर मॅन्युअल’ आहे, जे आपल्याला शाळेत कधीच शिकवले जात नाही. प्रसिद्ध मॉलिक्युलर सायंटिस्ट डॉ. जॉन मेडिना यांनी त्यांच्या संशोधनातून मेंदूचे काही मूलभूत नियम सांगितले आहेत. हे नियम समजून घेतल्यास आपण आपले काम, शिक्षण आणि दैनंदिन जीवन अधिक प्रभावीपणे जगू शकतो. हा लेख अशाच पाच आश्चर्यकारक नियमांची ओळख करून देईल, जे तुमचे काम आणि आयुष्य बदलू शकतात.

1. तुमची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी चाला: व्यायामाचा नियम

हे ऐकायला विचित्र वाटेल, पण आपला मेंदू दररोज सुमारे २० किलोमीटर चालण्यासाठी बनला आहे. आपल्या आधुनिक, बैठा जीवनशैलीत हे शक्य नसले तरी, यामागील विज्ञान समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. मेंदूच्या उत्तम कार्यासाठी शारीरिक व्यायाम अत्यंत आवश्यक आहे.

व्यायामामुळे मेंदूला होणारा रक्तपुरवठा वाढतो. या रक्ताद्वारे मेंदूला उर्जेसाठी ग्लुकोज आणि टाकाऊ पदार्थ बाहेर काढण्यासाठी ऑक्सिजन मिळतो. व्यायामामुळे असे प्रथिने (proteins) देखील तयार होतात जे न्यूरॉन्सना एकमेकांशी जोडण्यास मदत करतात. संशोधनानुसार, आठवड्यातून फक्त दोनदा एरोबिक व्यायाम केल्यास मेंदूच्या आजारांचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकतो.

प्रत्यक्षात, सर्वोत्तम व्यावसायिक बैठका (business meetings) त्या असतात ज्यात सर्वजण २ किलोमीटर प्रति तासाच्या वेगाने चालत असतात.

2. मल्टीटास्किंग एक खोटं आहे: लक्ष केंद्रित करण्याचा नियम

आपल्याला वाटते की आपण एकाच वेळी अनेक कामे करू शकतो, पण हे एक मोठे खोटे आहे. आपला मेंदू एका वेळी फक्त एकाच गोष्टीवर लक्ष केंद्रित करू शकतो.

मल्टीटास्किंगमुळे चुकांचे प्रमाण ५०% पर्यंत वाढते आणि कोणतेही काम पूर्ण करण्यासाठी दुप्पट वेळ लागू शकतो. फोनवर बोलत गाडी चालवणे हे दारू पिऊन गाडी चालवण्यासारखेच आहे.